Skip to content

NEBOJŠA MEDOJEVIĆ, IZVRŠNI DIREKTOR GRUPE ZA PROMJENE: Đukanović je oblatio i kompromitovao projekat nezavisnosti Crne Gore

– Već više od osam godina, preciznije od drugog kruga predsjedničkih izbora 1998. godine, DPS je na terenu primjenjivao projekat nazvan “Siguran glas”, koji je podrazumijevao da armija od 15.000-20.000 njihovih aktivista ide od kuće do kuće i popisuje svoje birače. Njima se nudi široki spektar usluga: od posla u državnoj službi, plaćanje računa za struju, obezbjeđivanja novca za otkup stoke, mobilni telefoni, oslobađanje od nekih zatvorskih kazni, legalizacija objekata, dobijanja raznih dozvola… Naravno, to je uvijek rađeno pod budnim okom tajne policije i sa njima povezanih kriminalnih struktura, tako da građani, žrtve ovakvih kampanja, nijesu imali hrabrosti da takve kriminalne napade prijave . Osiromašeni i isprepadani narod je bio svjestan da je besmisleno podnijeti krivičnu prijavu policiji koja je sama ključni igrač u kampanji DPS-a i SDP-a – kaže na početku razgovora za “Građanski list” Nebojša Medojević, komentarišući aferu nastalu javnim emitovanjem tajnog snimka predreferendumskog “lobiranja” u Crnoj Gori.

Nebojša Medojević je direktor podgoričkog Centra za tranziciju i izvršni direktor nevladine organizacije Grupa za promjene, te jedan od osnivača G17, organizacije, potom stranke, sa kojom i danas održava bliske odnose. Sredinom februara ove godine Medojević se udružio sa liderom SNP-a Predragom Bulatovićem, bivšim ambasadorm SCG u Rimu Miodragom Lekićem i bivšim ministrom policije Andrijom Jovićevićem. “Smena režima Mila Đukanovića nakon referenduma u Crnoj Gori, bez obzira na njegov ishod, jedini je razlog našeg okupljanja”, rekao je tada Medojević. Vladajuća Demokratska partija socijalista tada je u oštro intoniranom saopštenju opisala Medojevića kao “teoretičara zemunskog klana”. Medojević je po osnovnoj vokaciji inženjer elektrotehnike a posebno interesovanje pokazuje za ekonomiju, te ga mediji veoma često predstavljaju kao ekonomskog eksperta.

Znači li to da svi faktički znaju za ovu praksu?

Da, svi su znali za ovu praksu. Znali su i predstvanici međunarodnih organizacija: OEBS, Savjet Evrope, posmatračke misije EU, i niko nije htio ništa da uradi po tom pitanju. Tolerisali su ovakvo neviđeno nasilje nad biračima , koje traje evo skoro deceniju. Svi su tražili od opozicije neki dokaz o kupovini glaosva. Evo, sada su dobili konkretan dokaz o brutalnom nasilju nad osiromašenim naordom koji je doveden na prosjački stap od ovog režima i sada mu se kupuje glas istim istim opljačkanim parama. Nema nikakve sumnje da se ovakve i još gore posjete aktivista DPS i SDP odigravaju i danas u hiljadama domova po Crnoj Gori i da je samim tim doveden u pitanje legitimitet referenduma. Da je ovakav snimak objavljen u bilo kojoj od država mladih demokratija kao naprimer Hrvatskoj, Slovačkoj, Češkoj, Mađarskoj i slično (da ne govorimo o zemljama razvijene demokratije), tužilac bi sasvim sigurno pokrenuo temeljnu istragu i najvjerovatnije tražio zabranu rada ovakvih partija.

Smatrate li da bi se sve to što se dešava moglo nazvati ratom tajnih službi?

Nažalost, centralna institucija crnogorskog političkog sistema je tajna policija. Tu nema nikakve dileme. Kao u svakom totalitarnom režimu, tajna policija je direktno stavljena u odbranu interesa elite na vlasti, a ne interesa države. Ovaj kompromitujući snimak samo dokazuje kako se crnogorska tajna policija uključivala i dan-danas se uključuje u izborni proces. To je samo dokaz koliko je Crna Gora samo geografski u Evropi, a politički u Latinskoj Americi. Sada je najveća odgovornost na predstavnicima EU, koji moraju obezbjediti striktnu primjenu Zakona o referendumu i spriječiti nastavak angažovanja policije na strani režima. Očekivano, drugi najveći problem biće kontrola tokova prljavog novca koji se tradicionalno koristi u kampanji DPS-a i SDP-a.

GLASAĆU ZA NEZAVISNU CRNU GORU

Kao izvršni direktor Grupe za promjene sa jedne strane ste se udružili sa opozicijom, a sa druge izjavili da ćete glasati za nezavisnost Crne Gore. Istovremeno, najavili ste da se nećete uključiti u predreferendumsku kampanju? Da li smatrate da je sve to međusobno pomalo kontradiktorno?

Nemam nikakvih rezervi – ja ću izaći na referendum i glasati za nezavisnu Crnu Goru. Vjerovatno će tako uraditi mnogi lideri GZP, mada ima i značajan broj onih koji će glasati protiv. Ta je razlika bila očigledna i na našoj Skupštini. Prema istraživanjima javnog mnjenja među našim pristalicama skoro je podjednak broj onih koji su za nezavisnost i onih koji preferiraju zajedničku državu. Zato ja ovako decidnim izjašnjavanjem, u političkom smislu, preuzimam određen rizik, jer ljudi mogu reći eto – Medojević i Đukanović su na istoj strani. Taj rizik svjesno prihvatam, nadajući se da ću poslije referenduma uspjeti da objasnim da je odnos prema državi jedno, a glasanje o režimu i vlasti nešto sasvim drugo. Moram da kažem da ću 21. maja za nezavisnost glasati isključivo iz principa. Gospodin Đukanović u posljednjih sedam-osam godina, makar u mojim očima, toliko je oblatio i kompromitovao projekat nezavisnosti da se već postavlja pitanje da li je to ona ista ideja s kojom smo startovali ’80-tih i početkom ’90-tih godina prošlog vijeka. Sa jedne strane imamo istorijsku odgovornost prema činu obnove crnogorske državnosti, a sa druge – činjenicu da ovu državu vodi najgori dio suverenističke Crne Gore – Đukanović i njegov interesni klan. Znam da razlikujem šta je država a šta je vlast. I daću svoj građanski doprinos nezavinosti. Mislim da sam dovoljno prepoznat kao neko ko je milion puta objašnjavao zašto je ideja nezavisne Crne Gore superiorna u odnosu na ideju o zajedničkoj državi. Ali kad kažem nezavisna Crna Gora mislim na pravnu državu, socijalno odgovornu politiku, neiskvarenu i nekorumpiranu vlast… Ne postoji nikakva šansa da bi ja ili bilo ko iz GZP stao na istu binu sa tajkunima i kriminalcima da sa njima agitujemo za nezavisnu Crnu Goru. Prosto, morate sebe sačuvati od takvog društva.

Zbog čega, po vašem mišljenju, Srbija toliko insistira na opstajanju državne zajednice, koliko god ona bila nefunkcionalna? Pojedini analitičari smatraju da bi odlazak Crne Gore bio konačan poraz politike “velike Srbije” i početak suočavanja Srbije sa samom sobom?

Državnu politiku Srbije trenutno vode stranke koje u svojim programima imaju opredjeljenje za zajedničku državu sa Crnom Gorom. Sa jednim izuzetkom – G17plus, koji se zalaže za nezavisnu Srbiju. Ipak, nakon promjena u Srbiji 5.oktobra to pitanje je veoma relaksirano. Sada se to pitanje više čini kao zapušteno i neriješeno, nego kao neki kamen spoticanja ili izvor sukoba. Svi smo pomalo umorni od tog neriješenog pitanja zaostalog iz prošlog vijeka. Čini mi se da dolazi vrijeme kada ce dvije demokratski izabrane vlade u Beogradu i Podgorici, sjesti za pregovarački sto i redefinisati međusobne odnose ugledajući se na standarde EU, na bazi interesa, a ne mitova iz prošlosti.

CRNA GORA I BELORUSIJA

Pojedini politički analitičari smatraju da bi, i ako bi se broj glasača za nezavisnost našao u tzv. sivoj zoni, Đukanović bio pobednik, jer bi tada pritisak EU sa Podgorice prešao na Beograd, odnosno aktivirala bi se ideja o zajednici nezavisnih država!

Ne slažem se sa tim mišljenjem. Politički, to bi značio poraz Đukanovića i pobjedu unionista. Đukanović bi tada pokušao da spasava svoju kožu na sledećim izborima koji su u suštini i glavni politički događaj za režim. On bi, najvjerovatnije, nastupao sa pozicijom da je on, takav kakav je, jeidni garant da će Crna Gora opet za tri godine ponoviti referendum. Mi nemamo posla sa demokratski izabranom Vadom, koja poslije pada sa vlasti može mirno da nastavi život. Ovde se radi o veoma opasnom i korumpiranom režimu koji ima strah od suočavanja sa sopstvenom odgovornošću za mnoga nedjela iz prošlosti. Ako bi se na sledećim izborima promijenio ovaj režim i na vlast došla istinska demokratska elita, cijenim da bi vrlo brzo odnosi Srbije i Crne Gore bili redefinisani, upravo na bazi 4 evropske slobode i posebnim aranžmanom u pogledu odbrane i bezbjednosti. Dvije demokratske Vlade u prijateljskim i savezničkim odnosima bi se relativno lako dogovorile o savezu država, što bi predstvaljo i optimalni model za dugoročno održiv i beskonfliktan odnos dveju država.

Da li Crna Gora, bez konačnog rešenja statusa i političkog i pravnog okvira, živi u pretpolitičkom dobu i da li će višestranački sistem početi da funkcioniše tek u nezavisnoj Crnoj Gori?

Crna Gora je uz Belorusiju jedina država bivšeg komunističkog lagera, koja nikada nije promijenila vlast. Mi sada imamo problem sa klasičnim totalitarnim režimom koji je uvijen u oblandu demokratije. Formalno, imamo Ustav, imamo zakone, parlament, sudove, ali je sva vlast skoncetrisana u krugu pet familija koji kontrolišu sve političke, ekonomske, društvene tokove i čiji su interesi iznad interesa države i građana. Oni su nedodirljivi i za njih zakoni ne važe. U jednoj maloj državi, bez demokratske tradicije, formirao se snažni interesni kartel sastavljen od krupne politike, krupnog kapitala i krupnog kriminala, sa netransformisanom policijom i službom bezbjednosti. To su sve odlike društva u pretpolitičkoj fazi i jasno je da je u takvom kontrolisanom i zarobljenom društvu nemoguće artikulisati održivi ekonomski rast i političku i socijalnu stabilnost. Zato je smjena ovog kompromitovanog i korupiranog režima, preduslov sveopšteg oporavka crnogorskog društva.

PARALELE: SRBIJA – CRNA GORA

Iz nekih od vaših odgovora moglo bi se pomisliti da vi smatrate da je Srbija danas, za razliku od Crne Gore, ozbiljna demokratska država?

Srbija je svakako daleko od evropskih standarda ideje o državi, ali ona bar zadovoljava taj elementarni test dvostruke smene, uz pomoć koga se jedna zemlja može smatrati demokratskom. Znači, smenjen je jedan totalitarni režim, a onda je na izborima došlo do smene vlasti koja je srušila taj totalitarni režim. Dakle, taj ispit dvostruke smene Srbija je položila. Sasvim su druga pitanja da li su institucije u Srbiji nezavisne, da li je civilno društvo razvijeno, da li pravosuđe ima kapacitet da se izbori protiv korupcije u visokim krugovima Vlade – to su sad pitanja standarda. Ali, ovde u Crnoj Gori imate katastrofalnu situaciju, tajnu policiju koja je u centru političkog i društvenog života, koja osniva partije, kontroliše medije, verovatno i religijske insititucije.

Mislite da u Srbiji tajna policija nema tako značajnu ulogu kao u Crnoj Gori?

Mislim da i u Srbiji ima značajniju ulogu nego što bi smela da ima, ali politička scena u Srbiji je takva da se manje-više takve aktivnosti kažnjavaju od strane birača. Demokratija je počela da funkcioniše bar na taj najprimitivniji način, da se smenjuju vlasti koje su opterećene skandalima. U Crnoj Gori vi nemate nikakvu smenu vlasti, 17 godina ista ekipa vlada. Naravno da je uloga tajne policije u Srbiji delikatno pitanje i da je to daleko od standarda, recimo, jedne Nemačke ili Norveške, ali nikako nije po tom pitanju tako strašna situacija kao u Crnoj Gori.

Kako objašnjavate činjenicu da je u Srbiji prema svim ispitivanjima javnog mnjenja najpopularnija jedna ultranacionalistička stranka i kakve to ima konsekvence na politički život Crne Gore?

To je duboka tema i ima više uzroka tome. Glavni razlog se krije u činjenici da političke promene u Srbiji nisu dovele do kraja proces suočavanja sa prošlošću. To jeste veliki problem, ali mislim da nema velike veze sa političkim prilikama u Crnoj Gori.

Nedim Sejdinović

Published inIntervjui

Be First to Comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *